Page 38 - BI MAGAZIN EYLUL 2026

38

Telefon kontrol etmek, giyime müdahale etmek, arkadaşları
belirlemek, sosyal çevreden uzaklaştırmak, sürekli hesap sormak ve
kişinin hayat alanını daraltmak sevginin kanıtı değildir.
Burada önemli bir ayrım var: Duygunun ortaya çıkmasıyla, o duygu
adına yapılan davranış aynı şey değildir.
İnsan kıskançlık hissedebilir; fakat kıskançlığı karşısındaki insanı
denetleme hakkı olarak kullanamaz. Bir duyguyu hissetmek
doğaldır. O duyguyu baskı, tehdit veya kontrol aracına dönüştürmek
ise davranışsal bir seçimdir.
İnsan Aplikasyonları modeli duyguyu inkâr etmiyor. Duygunun hangi
noktada tehlikeli bir davranış sistemine dönüştüğünü görünür kılıyor.
Sosyal medya insanın içinde yeni aplikasyonlar mı
oluşturdu?
Sosyal medya insanın içinde daha önce hiç bulunmayan bütün
duyguları sıfırdan üretmedi. Fakat var olan bazı sistemleri
hızlandırdı, büyüttü ve sürekli uyarılır hâle getirdi.
Onay ihtiyacı, kıyaslama, görünür olma arzusu, dışlanma korkusu
ve beğenilme isteği insanlık tarihinde zaten vardı. Sosyal medya bu
duygulara yirmi dört saat çalışan bir alan sundu.
İnsan artık yalnızca hayatını yaşamıyor; yaşadığı hayatın nasıl
göründüğünü de yönetmeye çalışıyor. Gittiği mekânı, ilişkisini,
tatilini, arkadaş çevresini ve başarısını başkalarının gözünden
değerlendirebiliyor. MURAT
Burada “görünür hayat aplikasyonu” devreye giriyor. İnsan
yaşadığından çok gösterdiğine, hissettiğinden çok nasıl göründüğüne
odaklanmaya başlayabiliyor. ÖZTARHAN
Sorun sosyal medyanın varlığı değildir. Sorun, insanın kendi
değerini bütünüyle ekrandan gelen ilgiye bağlamasıdır. Beğeni
azaldığında değersizlik, başkasının hayatını gördüğünde eksiklik, HAKKINDA
görünür olmadığında unutulma korkusu oluşuyorsa artık sosyal Murat Öztarhan, Uludağ Üniversitesi İktisat
medya yalnızca kullanılan bir araç değildir; insanın iç dünyasını Bölümünde dördüncü sınıfa kadar öğrenim
yöneten bir sisteme dönüşmüştür. gördü; eğitimini daha sonra Londra’da
Cemiyet ve iş dünyasında başarılı görünen insanların sürdürdü. Uzun yıllar finans, risk yönetimi,
da zararlı aplikasyonları olabilir mi? iç denetim, borç danışmanlığı ve insan

Elbette. Başarı, insanın bütün iç sistemlerini sağlıklı hâle getiren yönetimi alanlarında çalıştı. İş dünyasında ve
otomatik bir koruma sağlamaz. insan ilişkilerinde edindiği gözlemleri sistemli
Bir insan iş hayatında çok başarılı olabilir; fakat özel hayatında bir düşünce yapısına dönüştürerek İnsan
onay ihtiyacıyla, kaybetme korkusuyla veya kontrol arzısıyla Aplikasyonları modelini kurdu.
hareket edebilir. Maddi güce sahip olabilir; ancak kendisini sürekli
başkalarıyla kıyaslayabilir. Kalabalıklar içinde tanınabilir; fakat Öztarhan’ın “İnsan Aplikasyonları – İnsanın
görünür olmadığı anda değersiz hissedebilir. İçinde Çalışan Görünmez Sistemler” adlı

Başarı arzusunun kendisi zararlı değildir. İnsanı çalışmaya, kitabı, Alfa Yayın Grubu çatısı altındaki
üretmeye ve gelişmeye yöneltebilir. Ancak başarı, insanın kendi Mona Kitap tarafından yayımlandı. 464
değerini kanıtlamak için durmadan beslemek zorunda olduğu bir sayfalık kitapta insanın kararlarını, ilişkilerini
sisteme dönüşürse huzur ortadan kalkar. ve tekrarlanan davranışlarını etkileyen 115
Bu noktada insan elde ettiği başarıyı yaşayamaz. Bir sonraki iç sistem ele alınıyor.
unvana, daha büyük kazanca, daha seçkin çevreye veya daha fazla Murat Öztarhan, İnsan Aplikasyonları
görünürlüğe ihtiyaç duyar. Çünkü peşinde olduğu şey başarıdan
Modelinin Kurucusudur.

EYLÜL 2026 EYLÜL 2026